Με ιδιαίτερη επιτυχία ολοκληρώθηκαν, την Τετάρτη 1 Οκτωβρίου, οι εργασίες της διαδικτυακής επιστημονικής ημερίδας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων με τίτλο «1η Ημέρα Διαλόγου με την Ερευνητική Κοινότητα», η οποία χαρακτηρίστηκε από μεγάλη συμμετοχή.
Αρχικά, ο Δρ. Κωνσταντίνος Λιμνιώτης, ειδικός επιστήμονας, Προϊστάμενος του Τμήματος Μελετών και Έρευνας της Αρχής, καλωσόρισε τους ομιλητές και τους συμμετέχοντες δίνοντας τον λόγο στον Πρόεδρο της Αρχής, Επίτιμο Αεροπαγίτη Γεώργιο Μπατζαλέξη, ο οποίος κήρυξε την έναρξη της εκδήλωσης. Ο Πρόεδρος της Αρχής τόνισε, μεταξύ άλλων, στον χαιρετισμό του ότι «η ενίσχυση της συνεργασίας με την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα αποτελεί σημαντικό στρατηγικό στόχο» και ανέφερε ότι «τα τελευταία τρία χρόνια η Αρχή έχει συνάψει μνημόνια συνεργασίας με Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα επιδιώκοντας τη σταθερή σύνδεση με το πεδίο της έρευνας στα καίρια ζητήματα της προστασίας δεδομένων και της ιδιωτικότητας». Κάνοντας προσωπική αναφορά στον τέως Πρόεδρο της Αρχής Κωνσταντίνο Μενουδάκο, ο Γ. Μπατζαλέξης τον ευχαρίστησε θερμά «για την άψογη συνεργασία από το 2016 έως πρόσφατα, σχεδόν εννέα χρόνια δημιουργικά, αποδοτικά και κυρίως σε ένα άκρως φιλικό περιβάλλον με συνέπεια η Αρχή να είναι αποτελεσματική σε όλες τις δράσεις της υπό την προεδρία του». Στην αντιφώνησή του, ο τ. Πρόεδρος της Αρχής Κωνσταντίνος Μενουδάκος, Επίτιμος Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, αφού ευχαρίστησε τον Γ. Μπατζαλέξη, εξέφρασε τα συγχαρητήριά του σε όσους συνετέλεσαν στην έναρξη των ημερών διαλόγου κάνοντας αναφορά και στο Τμήμα Μελετών και Έρευνας της Αρχής που είχε την πρωτοβουλία της πρότασης στις αρχές του 2025. Ο Κ. Μενουδάκος υπογράμμισε ότι «τέτοιες υψηλού επιπέδου ενημερωτικές εκδηλώσεις αποτελούν πολύτιμη συμβολή στην επιστημονική έρευνα και συζήτηση των κρίσιμων θεμάτων που σχετίζονται με την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικότητας».
Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης της Γραμματείας της Αρχής, Δρ. Βασίλης Ζορκάδης, ο οποίος σημείωσε ότι «κυρίως με την υιοθέτηση του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων, η Αρχή επεδίωξε να συνεισφέρει συστηματικά στην έρευνα και ανάπτυξη ενημερωτικού υλικού και εργαλείων για την προστασία δεδομένων». Ο Δρ. Ζορκάδης αναφέρθηκε στα τέσσερα τελευταία σχετικά έργα της Αρχής (byDesign, byDefault, byRisk και XTRUST-6G) και ανέφερε ότι «η Αρχή επιδιώκει τη συνεργασία με επιστημονικούς φορείς, υποστηρίζει την έρευνα και στο μέτρο του δυνατού επιδιώκει να συμβάλλει και η ίδια».
Κεντρικός ομιλητής στην ημερίδα της Αρχής ήταν ο Καθηγητής στο iHub του Radboud University Nijmegen και επισκέπτης Καθηγητής στο Karlstad University Jaap-Henk Hoepman. Η παρουσίασή του είχε τίτλο “Privacy Friendly Digital Wallets? The devil is in the details (unfortunately)”. O Καθηγητής Hoepman επεσήμανε, μεταξύ άλλων, ότι «το Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας της ΕΕ (EU Identity Wallet) υποτίθεται ότι προσφέρει στους Ευρωπαίους πολίτες ένα μέσο φιλικό προς το απόρρητο για να αποδείξουν (πτυχές) της ταυτότητάς τους. Δυστυχώς, η τρέχουσα εφαρμογή παραβιάζει στην πράξη τις εγγυήσεις απορρήτου τις οποίες προσφέρει το πορτοφόλι που βασίζεται σε χαρακτηριστικά».
Βασικά σημεία των συνεδριών
- 1η συνεδρία
-
Η πρώτη συνεδρία είχε ως θέμα «Ζητήματα προστασίας δεδομένων σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης I» και συντονιστής ήταν το μέλος της Αρχής, Καθηγητής του Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Χρήστος Καλλονιάτης.
Ο Βασίλειος Βερύκιος, Αντιπρύτανης Φοιτητικής Μέριμνας και Καθηγητής στη Σχολή Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίας του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, στην εισήγησή του με τίτλο «Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) και Ιδιωτικότητα: Προκλήσεις, Κίνδυνοι και Ρυθμιστικές Προσεγγίσεις» τόνισε ότι «τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα εγείρουν σοβαρές προκλήσεις για την ιδιωτικότητα με κινδύνους διαρροής δεδομένων και χειραγώγησης, ενώ το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο και οι προτεινόμενες τεχνικές και οργανωτικές λύσεις αναδεικνύονται ως κρίσιμα εργαλεία για την ασφαλή αξιοποίησή τους».
Στην παρουσίαση της υπ. Διδάκτορος στο Cyber & Data Security Lab του Vrije Universiteit Brussel, Αναστασίας – Νεφέλης Βιδάκη «Τριπλή συμμόρφωση για την ιατρική τεχνολογία που βασίζεται στην Tεχνητή Nοημοσύνη: GDPR, MDR & ΑΙ Αct» αναλύθηκε η αλληλεπίδραση των AI Act, GDPR και MDR στην ιατρική τεχνολογία, με έμφαση σε ζητήματα ακρίβειας, διακυβέρνησης δεδομένων, διαφάνειας, διαχείρισης κινδύνου και συμμόρφωσης. Προτάθηκε η ευθυγράμμιση νομοθετικών απαιτήσεων και τεχνικών φακέλων κατά την ανάπτυξη τέτοιων συσκευών.
Ακολούθως, στην εισήγηση της δικηγόρου (LL.M.) Αναστασίας Φύλλα και του AI Researcher in Energy Systems Σωτήρη Πελέκη με τίτλο «Προκλήσεις αναφορικά με την προστασία προσωπικών δεδομένων κατά τη δημιουργία Testing and Experimentation Facilities (ΤEFs) στον τομέα της ενέργειας», παρουσιάστηκαν, ιδωμένα μέσω του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ ερευνητικού έργου EnergyGuard, ο σκοπός του έργου, οι λειτουργίες της πλατφόρμας του, καθώς και νομικά/τεχνικά ζητήματα που σχετίζονται με τη συλλογή και επεξεργασία δεδομένων.
- 2η συνεδρία
-
Στη δεύτερη συνεδρία με τίτλο «Ζητήματα προστασίας δεδομένων σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης ΙI», συντονιστής ήταν το μέλος της Αρχής και Καθηγητής του Τμήματος Ψηφιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Κώστας Λαμπρινουδάκης.
Η παρουσίαση της Επίκουρης Καθηγήτριας του Τμήματος Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Βασιλικής Διαμαντοπούλου, και του Καθηγητή Ασφάλειας Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων του Τμήματος Ψηφιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Πειραιώς, π. Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου και μέλος της ΑΔΑΕ Στέφανου Γκρίτζαλη είχε τίτλο: «Προστασία της ιδιωτικότητας και μεγάλα γλωσσικά μοντέλα: Η επίθεση περί “Συμπεράσματος Συμμετοχής Δεδομένων”». Οι ομιλητές επεσήμαναν, μεταξύ άλλων, ότι «στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, η επίθεση περί Συμπεράσματος Συμμετοχής Δεδομένων (Membership Inference Attack – MIA) στοχεύει να πλήξει την ιδιωτικότητα των φυσικών προσώπων». Επιπλέον, παρουσιάστηκε ο τρόπος επίθεσης, ο αντίκτυπος στην ιδιωτικότητα των φυσικών προσώπων και τρόποι άμυνας.
Στη συνέχεια, ο Δρ. Μανώλης Τερροβίτης, κύριος ερευνητής στο Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά, στην παρουσίασή του «Θέματα ιδιωτικότητας σε μοντέλα μηχανικής μάθησης» περιέγραψε, στη συνέχεια, τις προκλήσεις που προκύπτουν από τη χρήση προσωπικών δεδομένων κατά την εκπαίδευση των μοντέλων μηχανικής μάθησης και τη χρήση τους. Παρέθεσε σενάρια διαρροής ευαίσθητων πληροφοριών στη χρήση μοντέλων και παρουσίασε τεχνικές προστασίας της ιδιωτικότητας όπως η διαφορική ιδιωτικότητα, η ομοσπονδιακή μάθηση και η ανωνυμοποίηση των δεδομένων.
Ο Δρ. Γιώργος Γιαννόπουλος, Επιστημονικός Συνεργάτης στο Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά, ανέπτυξε εισήγηση με τίτλο «Προκλήσεις στην επίτευξη αλγοριθμικής αμεροληψίας σε συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης», στην οποία ανέδειξε ορισμένα κενά μεταξύ νομοθεσίας και αλγορίθμων όσον αφορά στον στόχο της επίτευξης αμεροληψίας σε συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης και παρουσίασε κατευθύνσεις σύγκλισης των δύο κόσμων.
- 3η συνεδρία
-
Η τρίτη συνεδρία της ημερίδας είχε ως θέμα «Ειδικά θέματα προστασίας δεδομένων» και συντονιστής ήταν ο Δρ. Γιώργος Ρουσόπουλος, Ειδικός Επιστήμονας και Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Εποπτικού Έργου της Αρχής.
«Η προστασία των προσωπικών δεδομένων στις διαδικασίες αφερεγγυότητας: Προβληματισμοί και Προκλήσεις» ήταν το θέμα της παρουσίασης του Δικηγόρου, Μ.Sc., υπ. Διδάκτορα στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου, Ελευθέριου Τρανάκου, ο οποίος εξέτασε την προστασία και την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων στο πλαίσιο των διαδικασιών αφερεγγυότητας (Ν. 4738/2020) αναδεικνύοντας τις νομικές και πρακτικές προκλήσεις που ανακύπτουν, ιδίως υπό το πρίσμα των προβλέψεων του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων.
Ο Δικηγόρος, υπ. Διδάκτωρ στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, Αστέρης Θ. Γκίρμπας μίλησε για τα «Εμφυτεύματα RFID/NFC ως ψηφιακή ταυτότητα. Ζητήματα προστασίας του δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής ζωής». Στην παρουσίασή του ο ομιλητής εξέτασε «το μετα-οργουελικό σενάριο της σύγκλισης του ανθρώπινου σώματος με συσκευές ραδιοσυχνικής αναγνώρισης (RFID) και επικοινωνίας κοντινού πεδίου (NFC) για τον σκοπό της ταυτοποίησης του υποκειμένου».
Ο Σωτήριος Μπρότσης, Διδάκτωρ του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, ανέπτυξε εισήγηση με τίτλο «Χαρακτηριστικά προστασίας ιδιωτικότητας μέσω των μηχανισμών κατανεμημένων μητρώων». Στην παρουσίασή του αναφέρθηκε σε τρία βασικά ερωτήματα: «Γιατί η ιδιωτικότητα έχει σημασία στην τεχνολογία κατανεμημένων μητρώων; Ποιες τεχνικές προστασίας της ιδιωτικότητας χρησιμοποιεί αυτή η τεχνολογία και πώς μπορεί να υπάρξει συμμόρφωση αυτής της τεχνολογίας με το δικαίωμα στη διαγραφή/λήθη;».
- 4η συνεδρία
-
Τέλος, η τέταρτη συνεδρία της «1ης Ημέρας Διαλόγου με την Ερευνητική Κοινότητα» με τίτλο «Αλγόριθμοι επιτήρησης και η πρόκληση διαφύλαξης της ιδιωτικότητας» συντονίστηκε από τη Μαρία Ψάλλα, Νομικό MSc και Αν. Μέλος της Αρχής.
Αρχικά, ο Ευάγγελος Ζαρκαδούλας, υπ. Διδάκτωρ Νομικής στο Vrije Universiteit Brussel και Ερευνητής του VUB's Cyber & Data Security Lab, Ανώτερος Αξιωματικός της Ελληνικής Αστυνομίας και Σύμβουλος Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στην ΕΕ πραγματοποίησε παρουσίαση με τίτλο «Αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης από Αστυνομικές Υπηρεσίες. Προκλήσεις που αναδύονται για την προστασία των προσωπικών δεδομένων». Ο ομιλητής ανέδειξε τα οφέλη και τις προκλήσεις της ΤΝ στο πεδίο της επιβολής του Νόμου εστιάζοντας στο νομικό πλαίσιο, τις πρακτικές εφαρμογές, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ανάγκη διαφάνειας, εκπαίδευσης και κοινωνικής αποδοχής.
Τον λόγο, στη συνέχεια, έλαβε ο Ανδρέας Κανακάκης, υπ. Διδάκτωρ και Ερευνητής στο Vrije Universiteit Brussel και στο Université du Luxembourg. Η παρουσίασή του είχε τίτλο «Ανιχνευτές Ιστού (Web Crawlers) υποστηριζόμενοι από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης (το παράδειγμα της αναγνώρισης προσώπου) και η προστασία δεδομένων» και εστίασε στη χρήση ανιχνευτών ιστού (web crawlers) με υποστήριξη ΤΝ από τις αρχές επιβολής νόμου σε ποινικές έρευνες, εντός του ευρύτερου πλαισίου της αυτοματοποιημένης συλλογής δημόσια διαθέσιμων διαδικτυακών πληροφοριών, θίγοντας ζητήματα ιδιωτικότητας, προστασίας προσωπικών δεδομένων και ανάγκης νομοθετικής ρύθμισης.
Η τέταρτη συνεδρία ολοκληρώθηκε με τον Γιώργο Μπουχάγιαρ, Μεταδιδακτορικό ερευνητή στο Δίκαιο και την Τεχνολογία στο Vrije Universiteit Brussel και στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, ο οποίος παρουσίασε το θέμα «Emotiveillance: Πρόβλεψη συναισθημάτων στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης». Η μελέτη του προτείνει έναν «μηχανισμό για την επαρκή ρύθμιση των χρήσεων AI, που στοχεύουν στην πρόβλεψη συναισθημάτων· δηλαδή, στοιχείων, που (όπως οι ιδέες ή η σκέψη, στον βαθμό που δεν εξωτερικεύονται άμεσα ή έμμεσα) δεν πρέπει να αγγίζει κανένας νόμος και καμιά πρακτική».
Σημειώνεται ότι στο τέλος κάθε συνεδρίας οι ομιλητές έδωσαν απαντήσεις σε σειρά καίριων ερωτημάτων που τέθηκαν από το κοινό.
Ο Δρ. Λιμνιώτης, ειδικός επιστήμονας, Προϊστάμενος του Τμήματος Μελετών και Έρευνας της Αρχής, έκλεισε την εκδήλωση με μια σύντομη αποτίμηση και θερμές ευχαριστίες προς τους ομιλητές και όσους την παρακολούθησαν.
Παρουσιάσεις από την ημερίδα είναι διαθέσιμες στο https://www.dpa.gr/el/enimerwtiko/ekdiloseis/1i-imera-dialogoy-me-tin-ereynitiki-koinotita
Αυτοτελές Τμήμα Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων
