Εγγραφή - Είσοδος μελών
Username:
Password
Θεματικές Ενότητες>> ΜΜΕ>> Πληροφορίες σχετικά με ΜΜΕ
 
Αποφάσεις
 
Συχνές ερωτήσεις
 
Θεματικές ενότητες
 
Σημαντικά αρχεία
 
 
Μικροί Πολίτες
 
Ασφάλεια
 
 

1. Πεδίο εφαρμογής του ν. 2472/97 όσον αφορά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων για δημοσιογραφικούς σκοπούς (βλ. όσον αφορά την προϋπόθεση ύπαρξης αρχείου)

 

2. Πρακτική εναρμόνιση συγκρουόμενων δικαιωμάτων, από τη μια τα δικαιώματα της ιδιωτικής ζωής και της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης/προστασίας προσωπικών δεδομένων και από την άλλη της ελευθερίας της έκφρασης και εκείνου στην πληροφόρηση, δικαιώματα που προστατεύονται εξίσου από το Σύνταγμα (βλ. διατάξεις των άρθρων 2, 5, 5Α, 9, 9Α, 14, 15, 19). Βλ. και το άρθρ. 9 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ και σκέψη 37 του προοιμίου της και το άρθρ. 10 της ΕΣΔΑ

 

3. Προϋποθέσεις νομιμότητας επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων για δημοσιογραφικούς σκοπούς (ποιοτικά χαρακτηριστικά δεδομένων/ συγκατάθεση/ υπέρτερο έννομο συμφέρον/ δικαίωμα πληροφόρησης επί θεμάτων δημοσίου ενδιαφέροντος σχετικά με δεδομένα δημοσίων προσώπων που συνδέονται με την άσκηση δημοσίου λειτουργήματος ή τη διαχείριση συμφερόντων τρίτων)

Αρχικό μενού

1.Πεδίο εφαρμογής του ν. 2472/97 όσον αφορά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων για δημοσιογραφικούς σκοπούς (βλ. όσον αφορά την προϋπόθεση ύπαρξης αρχείου)

Ο ν. 2472/97 για την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, υπό τις προϋποθέσεις που αυτός θέτει (βλ. και την Οδηγία 95/46/ΕΚ), προστατεύει το άτομο και από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων που πραγματοποιείται για δημοσιογραφικό σκοπό.


Συγκεκριμένα, η αναφορά σε προσωπικά δεδομένα τρίτου προσώπου στο πλαίσιο συνεντεύξεως κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής ή ραδιοφωνικής εκπομπής, έστω και μαγνητοσκοποημένης, δεν εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιοτήτων της Αρχής (βλ. σχετικά με πεδίο εφαρμογής άρθρ. 3 § 2 του ν. 2472/97 και σχετικές αποφάσεις της Αρχής). Τυχόν προσβολή της προσωπικότητας από τα αναφερόμενα σε τηλεοπτική ή ραδιοφωνική συνέντευξη, από ομιλούντα πρόσωπα ή τους συμμετέχοντες στη συνέντευξη (δηλ. και από τον δημοσιογράφο), μπορεί να αντιμετωπισθεί επαρκώς με εφαρμογή των ειδικών περί ραδιοτηλεοπτικών μέσων καθώς επίσης και με εφαρμογή των γενικών περί προστασίας της προσωπικότητας διατάξεων.


Ωστόσο, η συλλογή, αποθήκευση και διάδοση κάθε είδους στοιχείων που περιέχουν προσωπικά δεδομένα (έγγραφα, ηχογραφημένες κασέτες, βιντεοταινίες κλπ.) εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ν. 2472/97 και η νομιμότητα των παραπάνω επεξεργασιών εξετάζεται από την Αρχή.

Αρχικό μενού

2. Πρακτική εναρμόνιση συγκρουόμενων δικαιωμάτων, από τη μια τα δικαιώματα της ιδιωτικής ζωής και της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης/προστασίας προσωπικών δεδομένων και από την άλλη της ελευθερίας της έκφρασης και εκείνου στην πληροφόρηση, δικαιώματα που προστατεύονται εξίσου από το Σύνταγμα (βλ. διατάξεις των άρθρων 2, 5, 5Α, 9, 9Α, 14, 15, 19). Βλ. και το άρθρ. 9 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ και σκέψη 37 του προοιμίου της και το άρθρ. 10 της ΕΣΔΑ

Η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων που πραγματοποιείται αποκλειστικώς για δημοσιογραφικούς σκοπούς πρέπει να συμβιβάζεται με τους κανόνες που διέπουν την ελευθερία της έκφρασης και της πληροφόρησης (βλ. άρθρ. 9 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ και σκέψη 37 του προοιμίου της). Η Οδηγία αναφέρεται ρητά στο άρθρ. 10 της ΕΣΔΑ, που κατοχυρώνει την ελευθερία της δημοσιογραφικής πληροφόρησης, προκειμένου τα μέσα ενημέρωσης να επιτελέσουν το θεσμικό τους ρόλο σε μία δημοκρατική κοινωνία, σε τρόπο ώστε να συνυπάρχουν, στο βαθμό που είναι αναγκαίο, τα δικαιώματα από τη μια της ιδιωτικής ζωής και της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης και από την άλλη της ελευθερίας της έκφρασης και εκείνου στην πληροφόρηση, δικαιώματα που προστατεύονται εξίσου από το Σύνταγμα (βλ. διατάξεις των άρθρων 2, 5, 5Α, 9, 9Α, 14, 15, 19).

Από τα άρθρα 5 παρ. 1, 9 παρ. 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 2 παρ. 1 του Συντάγματος, που ανάγει σε πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας το σεβασμό και την προστασία της αξίας του ανθρώπου, απορρέει, ως ιδιαίτερη εκδήλωση του δικαιώματος της προσωπικότητας, το δικαίωμα πληροφοριακής αυτοδιάθεσης, δικαίωμα που είναι ρητά πλέον συνταγματικά κατοχυρωμένο στο άρθρο 9Α. Από το Σύνταγμα απορρέει επίσης το δικαίωμα του τύπου να ενημερώνει το κοινό και η αντίστοιχη αξίωση των πολιτών στην πληροφόρηση, κατά το άρθρο 14 παρ. 1 Σ. (ελευθερία της έκφρασης, δικαίωμα του πληροφορείν) και κατά το, συνταγματικά πλέον στο άρθρο 5Α κατοχυρωμένο, δικαίωμα της πληροφόρησης (δικαίωμα του πληροφορείσθαι), αναγκαίο για την ενεργοποίηση του δικαιώματος συμμετοχής καθενός στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος. Το δικαίωμα του τύπου να ενημερώνει το κοινό ασκεί ο δημοσιογράφος και κατά την παρουσίαση τηλεοπτικής/ραδιοφωνικής εκπομπής πληροφορώντας το κοινό για σημαντικά ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος.

Από το Σύνταγμα δεν προκύπτει in abstracto επικράτηση του ενός δικαιώματος πάνω στο άλλο. Πρέπει, δηλαδή, να γίνεται μία in concreto οριοθέτηση των πεδίων εφαρμογής των συγκρουόμενων δικαιωμάτων, σύμφωνα με τις αρχές της ad hoc στάθμισης των αντιτιθέμενων συμφερόντων και της πρακτικής αρμονίας και αναλογικής εξισορρόπησης, εφαρμόζοντας και την αρχή της αναλογικότητας που κατοχυρώνεται πλέον και συνταγματικά στο άρθρ. 25 παρ. 1, με τέτοιον τρόπο ώστε τα προστατευόμενα αγαθά (ελευθερία της πληροφόρησης και δικαίωμα των πολιτών στην πληροφόρηση – άρθρα 14 παρ. 1 και 5Α Σ. – και δικαίωμα στην προσωπικότητα και στην προστασία του ιδιωτικού βίου και το δικαίωμα του πληροφοριακού αυτοκαθορισμού) να διατηρήσουν την κανονιστική τους εμβέλεια. Η κρίση αν η συγκεκριμένη επεξεργασία ασκήθηκε νόμιμα ή, αντίθετα, αν παραβιάστηκε κατ’ αυτή το δικαίωμα της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης των θιγόμενων προσώπων και της ιδιωτικής ζωής, υπακούει τόσο στο κριτήριο του κατά πόσο η επεξεργασία αυτή εξυπηρέτησε το συμφέρον της πληροφόρησης της κοινής γνώμης που υπερτερεί στη συγκεκριμένη περίπτωση του δικαιώματος της ιδιωτικής ζωής, όσο και στο κατά πόσο η εξεταζόμενη προσβολή ήταν στο πλαίσιο της αρχής της αναλογικότητας αναγκαία για την άσκηση του δικαιώματος πληροφόρησης.

Η αρχή της στάθμισης γίνεται δεκτή από την πάγια νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), σύμφωνα με την οποία τα ΜΜΕ έχουν κατά το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε με το ν.δ. 53/1974, καθήκον να ενημερώνουν το κοινό για υποθέσεις και θέματα που έχουν δημόσιο ενδιαφέρον και αντίστοιχα το κοινό έχει δικαίωμα να ενημερώνεται για ζητήματα και υποθέσεις γενικού ενδιαφέροντος. Ειδικά εφόσον πρόκειται για πρόσωπα της δημόσιας ζωής ή θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος, η ανάγκη ενημέρωσης του κοινού είναι εντονότερη. Για το λόγο αυτό το ΕΔΔΑ αναγνωρίζει το ρόλο των δημοσιογράφων ως δημόσιων φρουρών (“public watchdogs”), ήτοι την ελεγκτική λειτουργία του Τύπου, η οποία καλύπτει τη δυνατότητά του να στηλιτεύει τα κακώς κείμενα με τη δημοσιοποίηση και δημόσια κριτική τους. Οι ασκούντες δημόσιο λειτούργημα δεν δύνανται να εκφύγουν του δημοσιογραφικού ελέγχου και της άσκησης οξείας κριτικής, προκειμένου η κοινή γνώμη να βεβαιωθεί ότι ανταποκρίνονται στα δημόσια καθήκοντά τους και τον σκοπό της αποστολής τους.

Αρχικό μενού

3. Προϋποθέσεις νομιμότητας επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων για δημοσιογραφικούς σκοπούς (ποιοτικά χαρακτηριστικά δεδομένων/ συγκατάθεση/ υπέρτερο έννομο συμφέρον/ δικαίωμα πληροφόρησης επί θεμάτων δημοσίου ενδιαφέροντος σχετικά με δεδομένα δημοσίων προσώπων που συνδέονται με την άσκηση δημοσίου λειτουργήματος ή τη διαχείριση συμφερόντων τρίτων)

Νομιμοποιητική, κατά τον ν. 2472/97, βάση επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων για την τηλεοπτική προβολή τους, αποτελούν τα άρθρ. 5 § 2 περ. ε΄ και 7 § 2 περ. ζ΄. Ειδικότερα:

Α) Ως υπέρτερο έννομο συμφέρον (κατά το άρθρ. 5 § 2 περ. ε΄ ν. 2472/97) νοείται και το δικαίωμα της πληροφόρησης, τόσο του πληροφορείν (άρθρο 14 παρ. 1 Σ.) όσο και του πληροφορείσθαι (άρθρο 5Α Σ.). Η ανάγκη δε ενημέρωσης του κοινού για μείζονα θέματα λειτουργίας των θεσμών αποτελεί ζήτημα δημοσίου ενδιαφέροντος. Το δικαιολογημένο ενδιαφέρον καλύπτει και εκδηλώσεις δημοσίων προσώπων οι οποίες, ανεξάρτητα από τον τρόπο και τον χρόνο που γίνονται (ακόμα, δηλαδή, και εκτός δημόσιου χώρου), μπορούν να θεωρηθούν ότι πραγματοποιούνται στα πλαίσια της ανατεθειμένης σ’ αυτούς δημόσιας λειτουργίας, η οποία ως εκ της φύσεως και του είδους των εκπληρούμενων καθηκόντων υπόκειται σε δημόσιο έλεγχο και κριτική. Το δικαιολογημένο ενδιαφέρον καλύπτει, δηλαδή, ακόμα και μη δημόσιες πράξεις όταν αυτές ενδιαφέρουν λόγω της φύσης τους το κοινωνικό σύνολο.

Β) Από την διάταξη του άρθρου 7 § 2 περ. ζ΄ του ν. 2472/1997 (ρύθμιση της επεξεργασίας ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων για δημοσιογραφικούς σκοπούς, διάταξη που κατά μείζονα λόγο αποτελεί νομιμοποιητική βάση επεξεργασίας και για τα απλά προσωπικά δεδομένα) τίθενται για το επιτρεπτό της επεξεργασίας οι εξής προϋποθέσεις: 1) η επεξεργασία να αφορά δεδομένα δημοσίων προσώπων, εφόσον αυτά συνδέονται με την άσκηση δημοσίου λειτουργήματος ή τη διαχείριση συμφερόντων τρίτων, 2) η επεξεργασία να πραγματοποιείται αποκλειστικά για δημοσιογραφικούς σκοπούς, 3) άδεια της Αρχής, η οποία χορηγείται μόνο εφόσον η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την εξασφάλιση του δικαιώματος πληροφόρησης επί θεμάτων δημοσίου ενδιαφέροντος και εφόσον δεν παραβιάζεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο το δικαίωμα προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Ως δημόσια πρόσωπα κατά την έννοια του ν. 2472/97 νοούνται τα πρόσωπα που κατέχουν δημόσια θέση ή/και χρησιμοποιούν δημόσιο χρήμα ή ακόμα και όλοι όσοι διαδραματίζουν ρόλο στη δημόσια ζωή είτε την πολιτική, την οικονομική, την καλλιτεχνική, την κοινωνική, την αθλητική ή οποιουδήποτε άλλου τομέα της δημόσιας ζωής, όπως του θρησκευτικού. Επισημαίνεται επίσης ότι ως δημόσια πρόσωπα μπορεί να θεωρηθούν, κατά διασταλτική ερμηνεία, εναρμονισμένη προς το Σύνταγμα, και τα λεγόμενα πρόσωπα της επικαιρότητας.

Γ) Ανεξαρτήτως του τρόπου (της πρωτογενούς από τους συνήθως μη κατονομαζόμενους καταγγέλλοντες και όχι πάντοτε από τους δημοσιογράφους ή τους τηλεοπτικούς σταθμούς) συλλογής των πληροφοριών και πέραν του ότι η συλλογή αυτή συνιστά υπό προϋποθέσεις ποινικό αδίκημα (βλ. άρθρο 370Α Π.Κ. και ιδίως παρ. 1, 2, 3 και 4) η ύπαρξη δημοσίου ενδιαφέροντος, ήτοι το δικαίωμα του κοινού στην πληροφόρηση και το αντίστοιχο δημοσιογραφικό καθήκον προς ενημέρωση, δικαιολογεί, κατ’ αρχήν αν συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις του νόμου, π.χ. την τηλεοπτική χρήση αυτών, ιδιαίτερα όσον αφορά τη δημόσια ζωή δημόσιων προσώπων. Παράνομη δημοσιογραφική έρευνα δεν σημαίνει πάντα και παράνομη δημοσίευση και αντίστροφα, πληροφορίες που αποκτήθηκαν με νόμιμο τρόπο δεν συνεπάγονται υποχρεωτικά και τη νομιμότητα της δημοσίευσής τους.

Δ) Η αρχή της αναγκαιότητας και αναλογικότητας (άρθρ. 4 του ν. 2472/97) επιβάλλει η δημοσιοποίηση των στοιχείων δημοσιογραφικής έρευνας που περιέχουν προσωπικά δεδομένα να καθίσταται απολύτως αναγκαία για την ενημέρωση του κοινού, ήτοι για δημοσιογραφικούς αποκλειστικά σκοπούς. Η επανάληψη της προβολής αυτών πρέπει επίσης, κατά την αρχή της αναλογικότητας, να εξυπηρετεί αποκλειστικά τους σκοπούς της πληροφόρησης, λαμβανομένης υπόψη και της φύσης του μέσου (π.χ. του τηλεοπτικού, που, σε αντιδιαστολή με το έντυπο, ανέχεται την αναμετάδοση-επανάληψη των πληροφοριών στο μέτρο που αυτή είναι αναγκαία), καθώς και του βαθμού του δημοσίου ενδιαφέροντος που δημιουργείται για το θέμα. Σημειώνεται ότι η συνεχής και επανειλημμένη προβολή των ίδιων προσωπικών δεδομένων, πολλώ μάλλον αν αυτά είναι ευαίσθητα, μπορεί να υπερβαίνει τις ανάγκες ενημέρωσης του κοινού και, παραβιάζοντας τις αρχές της αναλογικότητας και της αναγκαιότητας, να άγει σε εξευτελισμό και διαπόμπευση των υποκειμένων των δεδομένων, δηλαδή στην, π.χ. μέσω της τηλεοπτικής εκπομπής, επιβολή κύρωσης μη προβλεπόμενης και συνεπώς μη ανεκτής από την έννομη τάξη.

Αρχικό μενού

ΜΜΕ